KLASZTORY NA SZLAKU
Na Szlaku Dominikańskim odnajdziesz klasztory — dawne i współczesne — które przez wieki tworzyły duchową i intelektualną mapę Polski. Każde z tych miejsc opowiada własną historię o modlitwie, nauce i życiu wspólnoty. Razem tworzą one sieć, w której 800 lat dominikańskiej obecności splata się z dziejami miast, kulturą i codziennością ludzi. Obecnie tworzy ją 21 klasztorów braci oraz 3 klasztory mniszek dominikańskich.
Kraków (1223)
Klasztor pw. Świętej Trójcy w Krakowie, założony przez św. Jacka Odrowąża, to pierwszy klasztor dominikański w Polsce i jeden z trzech na świecie z nieprzerwaną historią życia zakonnego od XIII wieku. Posiada jedne z najstarszych witraży w Polsce, romańskie mury i krypty, a także unikatowe krużganki z epitafiami. Działa tu także Studium oraz Muzeum Dominikańskie z bezcennymi zabytkami.
Wrocław (1226)
Klasztor pw. św. Wojciecha we Wrocławiu założył bł. Czesław Odrowąż. Dominikanin jest patronem miasta, według legendy, modlitwa zakonnika ocaliły miasto przed Tatarami. W pięknej barokowej kaplicy przechowywane są jego relikwie w alabastrowej trumnie, misternie zdobionej 16 scenami z życia. Zachował się też unikatowy Stary Refektarz, jedna z trzech najcenniejszych barokowych sal Wrocławia. W podziemiach kościoła znajdują się krypty z sarkofagami i średniowieczne relikty. W gotyckich oknach umieszczone są powojenne monumentalne witraże.
Sandomierz (1226)
Klasztor pw. św. Jakuba w Sandomierzu, założony przez św. Jacka Odrowąża, jest jednym z najstarszych w Polsce. Miejsce kultu błogosławionych męczenników zabutych przez Tatarów. Zachwyca unikalnym portalem „Brama Niebios”, drewnianym sarkofagiem księżniczki Adelajdy oraz najstarszym w Polsce dzwonem „Piotr”. Przy klasztorze funkcjonuje Winnica św. Jakuba prowadzona przez braci.
Gdańsk (1227)
Bazylika pw. św. Mikołaja w Gdańsku jest jedną z najlepiej zachowanych od czasów średniowiecza świątyń dominikańskich w Polsce. W monumentalnym wnętrzu można zobaczyć gotycką Pietę oraz Grupę Ukrzyżowania, a także późnobarokowy ołtarz główny. Kultem otaczana jest bizantyjska ikona Matki Bożej Zwycięskiej. Od 1260 r. przy klasztorze organizowany jest Jarmark Dominikański, jedno z największych wydarzeń handlowo-kulturalnych w Europie.
Poznań (1253)
Przez sześćset lat dominikanie zamieszkiwali, należący dziś do Jezuitów, klasztor i kościół przy ulicy Szewskiej. To jedna z pierwszych gotyckich budowli murowanych w Wielkopolsce, stanowiąca wzór dla innych świątyń regionu. Po stuleciu nieobecności w Poznaniu dominikanie założyli w 1937 roku nowy klasztor z unikalnym eklektycznym kościołem łączącym trzy style architektoniczne. Na krużgankach przez świątynia znajdują się tablice upamiętniające twórców oraz opozycję demokratyczną w Polsce. Miejsce powstania pierwszego duszpasterstwa akademickiego w Polsce.
Lublin (1253)
Klasztor pw. św. Stanisława w Lublinie od wieków słynie z przechowywanej wielkiej relikwii Drzewa Krzyża Świętego. Największa cząstka relikwii została skradziona w 1991 roku. To tutaj, w klasztornym refektarzu, podpisano akt Unii Lubelskiej. Posiadał też jedną z najbogatszych bibliotek w Rzeczypospolitej, wywiezioną do Rosji podczas kasaty klasztoru. Na krużgankach klasztoru znajduje się ekspozycja zabytków ze skarbca klasztornego.
Warszawa, Freta (1603)
Klasztor pw. Jacka przy warszawskiej ulicy Freta słynie z cudownego obrazu Matki Bożej Różańcowej i unikalnej kaplicy Kotowskich projektu Tylmana van Gameren. Podczas Potopu szwedzkiego w refektarzu klasztoru podpisano akt kapitulacji miasta. W czasie Powstania warszawskiego służył jako siedziba dowództwa i szpital. Doszczętnie zniszczony przez bombardowania, pod jego gruzami spoczywa około 1000 powstańców i cywili. Odbudowany po wojnie, siedziba prowincjała Polskiej Prowincji Dominikanów.
Kraków, Mniszki (1621)
Klasztor mniszek dominikańskich na krakowskim Gródku powstał w 1621 roku, gdy Anna z Branickich Lubomirska przekazała dawny obronny zameczek na potrzeby wspólnoty. Siostry, które od początku prowadzą tu życie klauzurowe i kontemplacyjne, wielokrotnie musiały odbudowywać klasztor po pożarach, oblężeniach i grabieżach – od potopu szwedzkiego po zniszczenia w II wojnie światowej. Do zwiedzania dostępny jest dziedziniec z reliktami średniowiecznych murów oraz wnętrze kościoła z barokowym wyposażeniem. Pozostałe przestrzenie przeznaczone są na klauzulę mniszek.
Gidle (1618)
Klasztor i Sanktuarium w Gidlach słynie z łaskami słynącej, zaledwie 9-centymetrowej, kamiennej figurki Matki Bożej, wyoranej przez miejscowego rolnika. Według przekazów, znalezieniu figurki towarzyszyły cudowne znaki, a wodą z jej obmycia ma cudowne właściwości. Co roku odbywa się tu obrzęd „Kąpiółki” – ceremonialnego obmywania figurki w winie, które potem jest używane przez pielgrzymów. Klasztor, jako jedyny ośrodek dominikanów przetrwał kasaty z zaborze rosyjskim. Przy kościele znajdują się stacje Drogi Krzyżowej oraz sad.
Borek Stary (1667)
Klasztor i Sanktuarium w Borku Starym słynie z cudownego obrazu Matki Bożej Boreckiej, koronowanego po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, którego dokonał św. Józef Sebastian Pelczar. Według legendy, modliła się przed nim królowa Jadwiga. Kultowi maryjnemu w tym miejscu towarzyszy rzadki w Kościele zachodnim obrzęd Zaśnięcia Maryi celebrowany co roku 14 sierpnia.
Tarnobrzeg (1676)
Klasztor pw. Wniebowzięcia NMP w Tarnobrzegu został ufundowany przez ród Tarnowskich dla słynącego cudami obrazu Matki Bożej Dzikowskiej, który według legendy przywieźli tu jako łup wojenny. Obraz pierwotnie przechowywany był na zamku,obecnie umieszczony jest w ołtarzu głównym. Na uwagę zwraca barokowe wyposażenie kościoła. W krypcie kościoła znajduje się grobowiec rodziny Tarnowskich.
Jarosław (1777)
Klasztor pw. Matki Bożej Bolesnej w Jarosławiu słynie z cudownej, drewnianej figury Matki Bożej Bolesnej. Budynek świątyni oraz klasztoru wybudowali jezuici, braci dominikanie przejęli zabudowania po kasacie jezuickiej oraz po pożarze klasztoru w Bochni. Dominikanie są kustoszami tego miejsca od 1777 roku. Klasztor okala mur obronny, we wnętrzu świątyni możemy podziwiać iluzjonistyczne polichromie, a także unikatowy jest Ołtarz Relikwii z szczątkami św. Teofila i niemal 200 innych świętych. Obok klasztoru znajduje się kaplica „Studzienka” z cudownym źródłem.
Święta Anna (1869)
Klasztor mniszek dominikańskich w Świętej Annie został założony 30 sierpnia 1869 roku, kiedy 17 sióstr z likwidowanego przez carski ukaz klasztoru w Piotrkowie Trybunalskim przybyło do zdewastowanych po pobycie wojska carskiego zabudowań pobernardyńskich. Pomimo trudności — pożaru, zakazu przyjmowania kandydatek i ciężkiej sytuacji materialnej — klasztor przetrwał dzięki determinacji wspólnoty na czele z przeoryszą Jadwigą Łopatto. W 1906 roku wprowadzono nowicjat i ścisłą klauzurę, a po II wojnie światowej siostry aktywnie angażowały się w pomoc potrzebującym, rozwijanie duchowości zgodnie z wytycznymi Soboru Watykańskiego II.
Warszawa, Służew (1934)
Klasztor dominikanów na Służewie powstał z inicjatywy Sługi Bożego o. Jacka Woronieckiego jako ośrodek studiów dla braci z Europy Wschodniej. Istotny ośrodek życia duchowego Warszawy,siedziba Instytutu Tomistycznego.. Przetrwał czasy komunizmu dzięki interwencji kard. Stefana Wyszyńskiego. Przechowuje się tu łaskami słynący obraz Matki Bożej Żółkiewskiej, w prezbiterium umieszczony jest krzyż autorstwa Jerzego Nowosielskiego.
Korbielów (1958)
Klasztor dominikanów w Korbielowie powstał przy kościele w Korbielowie z inicjatywny ówczesnego arcybiskupa Krakowa Karola Wojtyły, jako element duszpasterstwa ludzi gór. Mimo działań władz komunistycznych mieszkańcom i dominikanom udało się utrzymać wspólnotę braci oraz erygować parafię. W głównym ołtarze znajduje się łaskami słynący obraz Matki Bożej z Bohorodczan. Obok kościoła znajduje się Dom Rekolekcyjny prowadzony przez dominikanów.
Małe Ciche (1975)
Klasztor dominikanów w Małem Cichem powstał dzięki wierze i determinacji mieszkańców, którzy w czasach komunizmu zbudowali kościół pod pretekstem wznoszenia… stodoły. Ustanowił go kardynał Karol Wojtyła, powierzając zakonnikom również opiekę nad sanktuarium Matki Bożej Królowej Tatr na Wiktorówkach. To unikatowe połączenie duszpasterstwa parafialnego i górskiego sanktuarium.
Ustroń (1987)
Klasztor dominikanów w Ustroniu-Hermanicach z inicjatyw mieszkańców i duszpasterstwa akademickiego prowadzonego przez o. Jana Górę OP, jako miejsce spotkań młodych różnych wyznań. W Hermanicach skomponowano hymn Abba Ojcze, śpiewany na Międzynarodowych Dniach Młodzieży z Ojcem Świętym w 1991. W kaplicy znajduje się XVIII-wieczny obraz Matki Bożej.
Radonie (1993)
Klasztor Matki Bożej Różańcowej w Radoniach to najnowsza fundacja mniszek dominikańskich w Polsce, powołana z inspiracji klasztoru w Świętej Annie. Miejsce modlitwy i ciszy. We wnętrzu kaplicy klasztornej znajduje się ikona Matki Bożej Różańcowej.
Szczecin (1995)
Klasztor pw. św. Dominika w Szczecinie symbolizuje powrót zakonu na Pomorze Zachodnie po wiekach nieobecności zapoczątkowanej średniowieczną misją św. Jacka Odrowąża w Kamieniu Pomorskim. Współczesna wspólnota, powstała w czasach komunizmu. Kamienie węgielne pod budowę kościół pochodzą z grobu św. Dominika i bazyliki św. Piotra w Rzymie.
Rzeszów (1997)
Klasztor św. Jacka w Rzeszowie powstał w czasach komunizmu, a jego pierwsza kaplica została potajemnie zaadaptowana z garażu. Jego budowa wiązała się z represjami – przełożony został skazany za nielegalną działalność duszpasterską. Legendarne są okoliczności wznoszenia większej kaplicy, zwanej „Szopką”, które rozpoczęto w nocy podczas pielgrzymki papieskiej, by uniknąć ingerencji milicji. Na uwagę zasługuje wystrój kościoła – którego dominującymi elementami są współcześnie napisane ikony.
Łódź (2004)
Dominikanie w Łodzi zamieszkiwali pierwotnie w kamienicy przy ul. Zielonej. Przez lata klasztor funkcjonował jako dom kaznodziejów, od 2023 roku bracia objęli parafię pw. Podwyższenia Krzyża Świętego przy ul. Sienkiewicza, jedną z najstarszych łódzkich parafii. Budowę neoromańskiej świątyni ukończono w 1875 roku.
Katowice (2012)
Klasztor dominikanów w Katowicach powstał dzięki wieloletnim staraniom. Zakonnicy objęli parafię Przemienienia Pańskiego w 2012 roku. W dwudziestoleciu międzywojennym kościół został przejęty od starokatolików i uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Wnętrze kościoła to unikalne połączenie tradycji zakonnej z minimalistyczną architekturą.
Wiktorówki (2012)
Klasztor Dominikanów na Wiktorówkach przy Rusinowej Polanie związany jest z objawieniami Matki Bożej pasterce Marysi Murzańskiej. Według legendy, Marysia odnalazła tu zagubione owce dzięki interwencji „Jaśniejącej Pani”. W kaplicy znajduje się cudowna figurka Matki Bożej Jaworzyńskiej z osmoloną dłonią po pożarze pierwotnej kaplicy. Miejsce to stało się ważnym sanktuarium maryjnym i symbolem duchowości tatrzańskich górali. Bardzo rzadki przykład świątyni w wysokogórskim, niemal szczytowym położeniu.
Jamna (2019)
Klasztor Dominikanów na Jamnej powstał z inicjatywy ojca Jana Góry, który przekształcił dawną szkołę w ośrodek duchowy. Nierozerwalnie wiąże się z tragiczną pacyfikacją wsi przez hitlerowców, po której powstało sanktuarium Matki Bożej Niezawodnej Nadziei. Jego ikonę ukoronował Jan Paweł II. To miejsce symbolizujące powrót nadziei po traumatycznych wydarzeniach.
